W najbliższych latach obliczanie śladu węglowego stanie się dla architektów obowiązkiem wynikającym z unijnego prawa. Zgodnie z nowelizacją dyrektywy EPBD (maj 2024 r.), od 2028 r. wszystkie nowe budynki o powierzchni powyżej 1000 m², a od 2030 r. – wszystkie nowo powstające obiekty, będą musiały posiadać wyliczony współczynnik globalnego ocieplenia (GWP) określony na podstawie ocena cyklu życia budynku (LCA). Dane te znajdą się w świadectwie charakterystyki energetycznej. Równolegle rozporządzenie CPR2 (2024/3110) wprowadza stopniowy obowiązek raportowania śladu węglowego materiałów budowlanych w oparciu o jednolite normy EN 15804 i EN 15978. Oznacza to, że już na etapie koncepcji projektowej konieczne będzie dobieranie rozwiązań o możliwie niskiej emisji wbudowanej.
Green building czy geenwashing?
W związku z tym, coraz więcej architektów aktywnie poszukuje rzetelnych danych dotyczących śladu węglowego materiałów budowlanych. Wpływ parametrów środowiskowych na decyzje projektowe rośnie z każdym rokiem. Jednocześnie w przestrzeni publicznej i marketingowej pojawia się coraz więcej treści o charakterze greenwashingowym – uproszczonych, niezweryfikowanych lub przedstawiających selektywne informacje, często bez odniesienia do norm LCA czy pełnych danych modułowych A1–A3, C1–C4 i D. Dlatego kluczowe jest korzystanie wyłącznie z wiarygodnych, zweryfikowanych źródeł, takich jak deklaracje środowiskowe EPD zgodne z PN-EN 15804, niezależne bazy danych (np. FoCA) czy raporty instytucji eksperckich. Tylko transparentne i audytowane dane pozwalają projektantom podejmować decyzje, które rzeczywiście przekładają się na redukcję emisji, a nie jedynie na wrażenie ekologiczności.
Wyniki analizy: które ściany murowane emitują najmniej?
Jedną z takich wiarygodnych publikacji jest właśnie opublikowany Raport PLGBC pt. “ANALIZA ŚLADU WĘGLOWEGO WYBRANYCH MATERIAŁÓW ŚCIAN MUROWANYCH.” Publikacja ta przedstawia porównanie śladu węglowego trzech typowych przegród murowanych – z wykorzystaniem danych generycznych dostępnych na platformie FoCA. Analiza obejmuje kluczową dla wbudowanego śladu węglowego fazę A1–A3 (wydobycie surowców, transport i proces produkcji).
Wyniki dla 1 m² ściany:
- Pustak ceramiczny (25 cm): 14,51 kg CO₂e/m²
- Bloczki z betonu komórkowego (24 cm): 37,56 kg CO₂e/m²
- Bloczki silikatowe (24 cm): 50,76 kg CO₂e/m²
Najniższy wynik ze wszystkich porównywanych materiałów uzyskał pustak ceramiczny – jego emisje są trzykrotnie niższe niż w przypadku betonu komórkowego oraz prawie czterokrotnie niższe niż dla bloczków silikatowych.
Różnice te stają się szczególnie widoczne w przeliczeniu na typowy dom jednorodzinny o ok.140 m² powierzchni, co daje ok. 200 m² powierzchni ścian zewnętrznych:
- Pustak ceramiczny: 2902 kg CO₂e
- Beton komórkowy: 7512 kg CO₂e
- Silikaty: 10 152 kg CO₂e
Różnice sięgają zatem nawet ponad 7 ton CO₂e między rozwiązaniem o najwyższym i najniższym śladzie węglowym.
Metodologia i podstawa obliczeń
Raport powstał na bazie analizy LCA zgodnej z normami PN-EN 15804 (wyroby budowlane) oraz PN-EN 15978 (budynki). Dane wejściowe pochodziły z bazy materiałowej platformy FoCA, zawierającej zweryfikowane dane generyczne dla 140 materiałów budowlanych. Analizy obejmowały sześć wskaźników środowiskowych, z których kluczowym dla porównań był GWPt – całkowity potencjał tworzenia efektu cieplarnianego.
Wszystkie założenia dotyczące grubości przegród, parametrów cieplnych i właściwości materiałów wynikają z reguł kategoryzacji produktów PCR i norm europejskich. Dane zostały ujednolicone, co umożliwia bezpośrednie porównania między materiałami.
Wiarygodne dane, rzetelne obliczenia
Opracowanie zostało przygotowane przez Polskie Stowarzyszenie Budownictwa Ekologicznego PLGBC. PLGBC stosuje transparentną metodologię LCA zgodną z normami europejskimi, a dane wykorzystane w analizie pochodzą z niezależnej, publicznie dostępnej bazy FoCA przygotowanej przez Polskie Stowarzyszenie Budownictwa Ekologicznego PLGBC, we współpracy z Instytutem Techniki Budowlanej oraz Politechniką Wrocławską. To czyni raport wiarygodnym i neutralnym źródłem informacji, które może stanowić podstawę do świadomych decyzji projektowych.
Wnioski dla architektów
- Wybór materiałów realnie wpływa na wynik kalkulacji śladu węglowego budynków – różnice między rozwiązaniami murowymi sięgają nawet kilkuset procent.
- Pustaki ceramiczne charakteryzują się najniższym śladem węglowym w analizowanej grupie, co czyni je korzystnym wyborem w projektach ukierunkowanych na redukcję emisji.
- Już dziś warto uwzględniać ślad węglowy na etapie koncepcji, aby przygotować się do obowiązków, które staną się powszechne w 2028–2030 r.
- Niezależne narzędzia, takie jak FoCA, ułatwiają wczesną optymalizację projektów.
PEŁNY TEKST RAPORTU „ANALIZA ŚLADU WĘGLOWEGO WYBRANYCH MATERIAŁÓW ŚCIAN MUROWANYCH„